शाखा अधिकृत: द्वितीय पत्र (नमुना अभ्यास सेट - २)

पूर्णाङ्क: १०० | समय: ३ घण्टा

खण्ड (A): राज्य र शासन (३० अंक)

१. 'राज्यको क्षमता' (State Capacity) र 'नागरिकको अपेक्षा' बीचको बढ्दो खाडल (Expectation Gap) ले शासन प्रणालीमा कस्तो संकट ल्याउन सक्छ? नेपालमा संघीयताले यो खाडल पुर्न सकेको छ कि छैन? तर्कसहित विवेचना गर्नुहोस्। (१०)
२. 'लोकतान्त्रिक मूल्य' (Democratic Values) र 'प्रशासकीय दक्षता' (Administrative Efficiency) बीच कहिलेकाहीँ द्वन्द्व देखिन्छ। 'सहभागितामूलक निर्णय प्रक्रिया' ले काममा ढिलाइ गर्छ भन्ने तर्कलाई कसरी सन्तुलनमा राख्न सकिन्छ? (१०)
३. नेपालको 'राष्ट्रिय अखण्डता र सार्वभौमिकता' माथि आइपर्ने नवीनतम 'गैर-सैनिक चुनौती' (Non-military Challenges) हरू के-के हुन्? साइबर सुरक्षा र आर्थिक परनिर्भरतालाई राष्ट्रिय सुरक्षाको अङ्गका रूपमा कसरी हेर्न सकिन्छ? (५+५=१०)

खण्ड (B): संविधान र कानुन (२० अंक)

४. 'संविधानवाद' (Constitutionalism) को कसीमा नेपालमा 'अध्यादेश' (Ordinance) मार्फत शासन सञ्चालन गर्ने प्रवृत्तिलाई कसरी मूल्यांकन गर्नुहुन्छ? यसले विधिको शासनमा पार्ने दीर्घकालीन असरहरू औंल्याउनुहोस्। (१०)
५. 'प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्त' (Principles of Natural Justice) को पालना नगर्दा प्रशासनिक निर्णयहरू कसरी 'बदर' हुन सक्छन्? नेपालको सार्वजनिक प्रशासनमा 'सुनुवाइको मौका' (Opportunity to be heard) सम्बन्धी अभ्यासको समीक्षा गर्नुहोस्। (५+५=१०)

खण्ड (C): सार्वजनिक सेवा र सार्वजनिक व्यवस्थापन (३० अंक)

६. सार्वजनिक प्रशासनमा 'मेरिटोक्रेसी' (Meritocracy) र 'समावेशिता' (Inclusiveness) एक-अर्काका बाधक हुन् कि परिपूरक? नेपालको निजामती सेवामा आरक्षणको प्रभावकारिता र यसमा गर्नुपर्ने सामयिक परिमार्जनबारे आफ्नो धारणा दिनुहोस्। (१०)
७. 'डिजिटल गभर्नेन्स' (Digital Governance) ले पारदर्शिता बढाए पनि 'प्रविधिको दुरुपयोग' र 'गोपनीयताको हक' (Right to Privacy) बीच द्वन्द्व सिर्जना गरेको छ। सरकारी निकायमा डाटा सुरक्षा (Data Security) सुनिश्चित गर्ने उपायहरू के हुन्? (१०)
८. 'कर्मचारीतन्त्रको रेजिलेन्स' (Bureaucratic Resilience) भन्नाले के बुझिन्छ? संकटको समयमा (जस्तै: महामारी वा आर्थिक मन्दी) सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई विचलित हुन नदिन कस्तो 'संकट व्यवस्थापन नेतृत्व' (Crisis Leadership) आवश्यक पर्छ? (५+५=१०)

खण्ड (D): स्रोत व्यवस्थापन र योजना (२० अंक)

९. नेपालमा 'राजस्वको आधार' (Tax Base) साँघुरो हुनु र 'वैदेशिक ऋण' को भार बढ्दै जानुले मुलुकको 'वित्तीय सार्वभौमिकता' मा कस्तो असर पार्छ? आन्तरिक स्रोत परिचालनका नवीन क्षेत्रहरू पहिचान गर्नुहोस्। (६+४=१०)
१०. 'अनुगमन र मूल्यांकन' (M&E) संयन्त्र केवल 'प्रतिवेदन लेखन' मा सीमित हुनुका कारणहरू के हुन्? आयोजनाको 'भौतिक प्रगति' र 'वित्तीय प्रगति' बीच तालमेल नमिल्ने समस्यालाई कसरी समाधान गर्न सकिन्छ? (५+५=१०)